Cultuur proeven in een warme Romakeuken
Met de gitaar op mijn rug en twee tassen in mijn hand sta ik voor de gesloten deur van een keuken. Een groepje kinderen staat om mij heen. Ik heb mezelf voorgesteld en één voor één aan de kinderen gevraagd hoe ze heten. Nu probeer ik hen mijn leeftijd te laten raden, maar dat lijken ze nog niet te begrijpen. Ze vertellen me wel hoe oud zij zijn. De deur gaat met een hoop gekraak en wat krachtinspanning weer open. Jantina verschijnt in de deuropening. “Ze willen dat jij je even komt voorstellen”, zegt ze en ze neemt de tassen van me over. Ik stap de ruimte binnen en meteen wordt mij een groot deel van het zicht ontnomen doordat mijn brillenglazen beslaan. De houtkachel in de hoek staat behaaglijk te branden en heeft de ruimte op een aangename temperatuur gebracht. Rond de tafel zitten een viertal volwassenen (waarvan de meeste Roma) en een jongen van een jaar of 10 een maaltijd te eten. Ik zie een pan soep met grote stukken vlees, brood, en een voor mij ondefinieerbaar geel goedje. “Ze vragen of je ook even mee wilt eten”, vertaalt Jantina. We zijn in Gruia, de kinderclub gaat zo beginnen, maar dit gebaar van Roemeense gastvrijheid wil ik niet afslaan. “Ja dat wil ik wel, dan kom ik er zo aan”, antwoord ik. De man aan het hoofd die ik ken van de kerk waar wij op zaterdag heengaan maakt zijn plaats voor me vrij, hij gaat op de slaapbank zitten naast een 10 maanden oud meisje dat tussen de kussens in een diepe slaap is verzonken, daar vervolgt hij de maaltijd. Intussen begint Jantina met de club en terwijl ik plaats neem aan tafel hoor ik de harde klanken van zigeunermuziek door de muren het warme kamertje binnen golven.
Er wordt een bord voor me afgespoeld en volgeschept met een dunne, olierijke soep en een groot stuk vlees vind zijn plaats tussen de enkele groenten. Ondertussen vraag ik de vraag die ik inmiddels kan dromen: “Koem te kjama? (Wat is je naam?)”. Zo ga ik iedereen langs en het spijt me dat ik aan het einde van het rondje nog maar één naam kan herinneren. Deze mensen stelden zich gelukkig voor met één naam, zo’n twintig minuten hiervoor stapte ik uit de auto en vroeg aan de omstaande Romakinderen hun naam. Zij antwoorden traditiegetrouw allemaal met drie namen! Waarvan ik er op goed geluk maar eentje herhaalde en ook meteen weer vergat. “Samaria”, bleef me wel bij, één van de namen die een meisje van de club draagt. Het schijnt onder Romameiden een veel gebruikte naam te zijn. Het is een Bijbelse naam, en dat het in de Bijbel een stad is hindert niemand, het is toch een mooie naam..?
Na het namenrondje begin ik met eten. Het ondefinieerbaar gele goedje blijkt maïspap te zijn en ik mag de soep met zowel brood als maïspap eten. Ik kies voor veilig, ik kies voor brood. In navolging van de zigeuners scheur ik een stukje brood af wat ik in de soep doop en in mijn mond stop. Ook het vlees dat op mijn bord ligt vind ik lastig met een lepel en gebruik daar ook maar mijn handen voor. Van een vriendelijke oude vrouw krijg ik een stuk keukenpapier. Het is haar achterkleinkind dat naast mij ligt te slapen en ik bekijk haar nog eens aandachtig. Dat is voor hun de aanleiding om te vragen of ik getrouwd ben, een vraag die door Jantina vertaald wordt die door de krakende deur weer naar binnen is gekomen. Ik antwoord ontkennend en steek nog een stukje brood in mijn mond en probeer ook maar een stukje maïspap. De maïspap is helemaal droog gekookt waardoor het de naam “pap” niet naar waarheid lijkt te dragen. Er zit weinig smaak aan, maar ik kan me voorstellen dat het erg vult! Na nog een paar happen bedank ik hartelijk voor het eten en laten we de warme en gezellig ruimte door de krakende deur achter ons. Tijd om met de club te beginnen!
Als we na de club weer naar huis rijden vertelt Jantina me meer over de Roemeense cultuur. Dat de maaltijd daarin zo belangrijk is. Het getrouwde stel dat ik kende van de kerk was hier vandaag gekomen om brandnetels en een soort van spinazie te plukken wat hier in het wild groeit. En dat moest natuurlijk afgesloten worden met een maaltijd wat de oude vrouw samen met een andere vrouw uit de kerk in het keukentje van de kerk had klaargemaakt. Ik vond het leuk om zo onverwacht een stukje cultuur te proeven… letterlijk!
A taste of culture in a warm Roma kitchen
With the guitar on my back and two bags in my hand, I stand in front of the closed door of a kitchen. A group of children stand around me. I introduced myself and one by one asked the children their names. Now I try to get them to guess my age, but they don’t seem to understand that yet. They do tell me how old they are. The door opens again with a lot of creaking and some effort. Jantina appears in the doorway. “They want you to come and introduce yourself,” she says and takes the bags from me. I step into the room and immediately much of my vision is taken away as my glasses fog up. The wood-burning stove in the corner is burning pleasantly and has brought the room to a comfortable temperature. Around the table, about four adults (most of them Roma) and a boy about 10 years old are eating a meal. I see a pan of soup with large pieces of meat, bread, and what to me is an indefinable yellow goodie. “They ask if you want to join them for a meal too,” Jantina translates. We are in Gruia, the kids’ club is about to start, but I don’t want to turn down this gesture of Romanian hospitality. “Yes I would like to, then I’ll be right there,” I reply. The man at the head that I know from the church we go to on Saturdays clears his place for me and sits down on the sofa bed next to a 10-month-old girl sunk in a deep sleep between the pillows, there he continues the meal. Meanwhile, Jantina starts the club and as I take a seat at the table, I hear the loud sounds of gypsy music undulating through the walls into the warm little room.
A plate is washed down in front of me and filled with a thin, oil-rich soup and a large piece of meat finds its place among the few vegetables. Meanwhile, I ask the question I can now dream of asking: “Koem te kjama? (What is your name?)”. This is what I ask everyone and I am sorry to say that by the end of the round I can only remember one name. These people happily introduced themselves with one name, about 20 minutes before I got out of the car and asked the surrounding Roma children their names. They all traditionally answer with three names! Of which I repeated only one at random and also promptly forgot it. “Samaria,” did stick with me, one of the names borne by a girl from the club. It seems to be a common name among Roma girls. It’s a Biblical name, and the fact that it’s a city in the Bible doesn’t bother anyone, it’s a pretty name after all…?
After the round of names, I start eating. The indefinable yellow stuff turns out to be maize porridge and I may eat the soup with either bread or maize porridge. I choose safe, choosing bread. Following the example of the gypsies, I tear off a piece of bread which I dip into the soup and put in my mouth. I also find the meat on my plate inconvenient with a spoon and use my hands for that too. A friendly old woman gives me a piece of kitchen paper. It is her great-grandchild sleeping next to me and I look at her again attentively. This prompts them to ask if I am married, a question translated by Jantina, who has re-entered through the creaking door. I answer in the negative and put another piece of bread in my mouth and try just one piece of maize porridge as well. The maize porridge is cooked completely dry so it doesn’t seem to truthfully bear the name “porridge”. There is little taste in it, but I imagine it is very filling! After a few more bites, I thank warmly for the food and leave the warm and cosy room through the creaky door. Time to start the club!
As we drive back home after the club, Jantina tells me more about Romanian culture. That meals are so important in it. The married couple I knew from church had come here today to pick nettles and a kind of spinach that grows in the wild here. And that, of course, had to end with a meal which the old woman had prepared in the church’s kitchenette together with another woman from the church. I enjoyed getting so unexpectedly a taste of culture … literally!